Paulien Cornelisse wilde niet op de universiteit blijven hangen: ‘Eerst maar eens de wereld in’
Ze blonk uit in onderzoek – cum laude studeerde ze af in de psychologie aan de UvA – én had daar zo haar eigen gedachtes over. Die wist auteur, cabaretier en columnist Paulien Cornelisse (1976-2026) beeldend en vlijmscherp te verwoorden als redacteur bij Folia. Woensdag 30 september overleed ze in het bijzijn van haar naasten.
De unieke blik die de gisteren overleden Paulien Cornelisse (1976-2026) had op het leven, uitte zich in haar werk als auteur, theatermaker, cabaretier en bij verschillende televisieoptredens. Of het nu voor een klein of groot publiek was, haar woorden maakten mensen aan het lachen of zetten ze aan het denken.
Haar carrière begon tijdens haar studie psychologie aan de UvA en bij Folia, waar ze in 2001 een jaar lang als leerling-redacteur schreef. De keuze voor psychologie was een opmerkelijke. Beide ouders van Paulien waren namelijk al psycholoog en dus wilde zij na de middelbare school ‘alles behalve psychologie’ studeren. In plaats daarvan vertrok ze een jaar naar Amerika, waar ze op de Brandeis University in de buurt van Boston op de Amerikaanse manier les kreeg, met cursussen in theater, kunst, taalwetenschap en ook psychologie.
Daar vond ze ook haar liefde voor het vak. ‘In Amerika ontdekte ik dat de vragen die binnen de psychologie worden gesteld, het klinkt pathetisch, de meest essentiële van het leven zijn,’ vertelt ze daarover in een interview met Folia-redacteur Dirk Wolthekker in 2010. ‘Zoals de vraag wat menselijk is. Psychologie doet bovendien ook onderzoek naar de ziel, terwijl de ziel eigenlijk al is afgeschaft. Dat klinkt gewoon sympathiek.’
Infantiel
En dus begon Cornelisse in 1995 tóch aan de studie psychologie aan de UvA. Al had ze aan haar eerste studiejaar weinig gelukkige herinneringen. ‘Zeshonderd eerstejaars die allemaal riepen dat ze “iets met mensen” wilden doen. Het kwam heel infantiel over.’ Ook miste ze de motivatie van haar medestudenten, die ze uit Amerika gewend was. Wat haar uiteindelijk door dat eerste jaar heen hielp, waren het orkest en de cursussen kleinkunst bij Crea.
Later begon ze ook de studie psychologie leuk te vinden: ‘Hoe verder je komt in je studie, des te interessanter het wordt.’ Zo leuk zelfs dat ze in 2000 cum laude afstudeerde op een scriptie bij filosoof Jaap van Heerden over waarheid en eerlijkheid. ‘Hij gaf mij het inzicht in wat onderzoek zou moeten zijn. Het gangbare idee is dat onderzoek wordt opgebouwd en vastgelegd met behulp van een methode. Maar goed onderzoek draait om creativiteit en inspiratie.’
Japan
In datzelfde jaar begon ze ook als redacteur bij Folia. Haar eerste stuk schreef ze over het land waar ze als student zeven maanden studeerde en een fascinatie voor ontwikkelde: Japan. De keizer kwam naar Amsterdam ter ere van een vierhonderdjarige band met Nederland. ‘Er blijken zowaar Japanners aan de UvA te studeren,’ leidde Cornelisse het artikel in. ‘De Japanse studenten vragen zich af of ze veranderd zullen zijn door hun ervaringen in Nederland, waar de mensen eten terwijl ze lopen en zoenen op straat.’
Ook in andere artikelen kwamen haar persoonlijke interesses terug. Zo schreef ze over onderzoek – waar ze vaak kritisch op was –, architectuur, Amerikaanse verkiezingen, bandjes, cabaret, filmende antropologen en de geschiedenis van chocolade. Haar beeldende taalgebruik en unieke observaties waren ook toen al kenmerkend voor haar schrijfstijl. Of het nu over een broodje kroket ging of over de collectie van het toenmalige Zoölogisch Museum Amsterdam. Daarover schreef ze: ‘Naast de makkelijk herkenbare zeesterren bevinden zich ook zeelelies in de collectie: het ziet eruit als een bloem, het heeft een bloemennaam, maar het is een dier. Niet veel verder staan de fallisch uitziende zeekomkommers broederlijk naast de onschuldige zee-egels.’
Rond haar afstuderen dacht ze er nog weleens over om zelf verder te gaan in het onderzoek, maar ze vond dat ‘je na het afstuderen niet in de baarmoeder van de universiteit moet blijven hangen. Eerst maar eens de wereld in’. Een carrière in het cabaret en de journalistiek liet namelijk niet op zich wachten. ‘Daar kun je niet meer voor kiezen als je veertig bent. Dus ik dacht, dat gaan we eerst maar eens doen.’
