Allard Pierson redt ‘bijna vergeten’ cassettebandjes van de vergetelheid
Er zijn vast maar weinig UvA-studenten die ooit een cassettebandje gezien hebben – laat staan gedraaid! Toch zet universiteitsmuseum Allard Pierson de ouderwetse geluidsdragers de komende maanden in het zonnetje met de tentoonstelling Doe het Zelf! Op Cassette, gratis te bezichtigen. Daarmee wil het museum ‘een bijna vergeten hoofdstuk uit de Nederlandse muziekgeschiedenis’ bij een breder publiek bekendmaken.
In de ruimte achter de Espressobar van het Allard Pierson staat sinds begin september een kleine expositie over cassettebandjes. In vier tekstpanelen en negentien geluidsfragmenten wordt een beeld geschetst van de Nederlandse cassettecultuur uit de jaren tachtig en negentig. De expositie wil laten zien hoe cassettebandjes, die tegenwoordig nauwelijks meer gebruikt worden, een hoofdrol speelden in de ontwikkeling van een bijzondere Nederlandse muziekscene.
Doe-het-zelfmentaliteit
Vanwege hun lage productiekosten waren de bandjes in die jaren een populair medium voor eigenwijze muzikanten die alles zelf wilden doen: van opnemen tot uitbrengen. Er ontstond een scene van experimentele, ongepolijste en soms rauwe muziek.
In de tentoonstelling komen de verschillende aspecten van die doe-het-zelfmentaliteit naar voren. Zo staan er bizarre zelfgemaakte verpakkingen tentoongesteld, zoals een zwartgeverfde, met prikkeldraad omwikkelde eierdoos en een leeg pak melk. Daarnaast kun je natuurlijk naar de muziek luisteren, bijvoorbeeld fragmenten van de Radiola Improvisatie Salon: een radioprogramma van de VPRO waar cassettes zonder ze vooraf te beluisteren werden afgespeeld.
Een van de verhalen van de tentoonstelling gaat over het Carcassettes collectief, dat zichzelf ‘het meest onafhankelijke label van de wereld’ noemt. Hun releases waren passieprojecten van muzikanten uit (toentertijd) bekende bands als JOHAN en Daryll-Ann, die muziek wilden uitbrengen zonder rekening te hoeven houden met de commerciële afwegingen van hun labels. Het resultaat was een grote collectie eigenzinnige nummers – onder geestige bandnamen als ‘Javawafels’ en ‘Egg for 60’ – waarvan een vijftal te beluisteren is in de tentoonstelling.
Uniek vaderlands erfgoed
Muziekproducent Casper van der Lans herontdekte de Carcassettes een paar jaar geleden, en zette het proces in gang waardoor ze uiteindelijk in het Allard Pierson belandden. Hij vindt ‘dat de muziek (…) toegankelijk voor de huidige generatie zou moeten zijn, zodat het kan blijven inspireren om lekker thuis muziek op te nemen’. Zijn plannen komen naar voren in de epiloog van de tentoonstelling, waarin een nieuwe generatie muzikanten reflecteert op de mogelijkheden van cassettes. Zij presenteren morgen een nieuwe release van de Carcassettes in concertzaal De Nieuwe Anita.
Dezelfde intentie om cassettecultuur in leven te houden zit achter de tentoonstelling als geheel. Op de website van het Allard Pierson worden de bandjes aangeduid als ‘uniek vaderlands erfgoed’, maar tegelijk ‘een bijna vergeten hoofdstuk in de Nederlandse muziekgeschiedenis’. De tentoonstelling brengt in herinnering dat er ooit een bloeiende wereld bestond rond de kleine geluidsdrager, een levendige scene waarin niets te gek was om op tape te zetten.
Doe het zelf! Op cassette is tot 31 maart te zien in de Studio in het Allard Pierson, gelegen naast de Espressobar. De tentoonstelling is gratis toegankelijk.
