Oorspronkelijk plan Universiteitskwartier ‘niet meer haalbaar en betaalbaar’
De nieuwe UB is klaar en in gebruik, maar daarmee is de huisvesting van de UvA nog niet afgerond. Tijd voor een nieuw Huisvestingsplan, waarvoor de medezeggenschap inmiddels groen licht heeft gegeven. Vicevoorzitter Richard Goldstein: ‘We willen bouwprojecten vereenvoudigen en een betere bezetting van de panden.’
Voor de duidelijkheid: bouwprojecten ‘vereenvoudigen’ is een eufemisme voor: het moet goedkoper. CvB-vicevoorzitter Richard Goldstein spreekt van ‘een herijking’ van het bouwbeleid en herziening van de bestaande bouwplannen. Het gaat dan vooral om renovatie binnen en rond het Universiteitskwartier, in het bijzonder het pand BG-5, dat inmiddels al jaren leeg staat in afwachting van renovatie, en de Oudemanhuispoort (OMP), tot 2017 de vaste stek van de juristen.
‘Het oorspronkelijke masterplan voor het Universiteitskwartier (2021) was een groots plan, waarbij onder meer de Aula een plek zou krijgen in de OMP, maar dat plan is niet meer haalbaar en niet meer betaalbaar,’ aldus Goldstein. De restauratie van de monumentale panden, die nu ‘grotendeels leeg’ staan, zal zonder veel opsmuk, rechttoe rechtaan, maar wel duurzaam worden gerealiseerd.
‘Zo rond 2032, als de UvA haar vierhonderdjarig bestaan viert, zou de renovatie gereed moeten zijn waarna de panden weer volledig in gebruik kunnen zijn.’ Het zou een mooi historisch symbool zijn voor de dan jarige UvA, die in 1632 op deze plek ontstond. ‘Het hele gebied rond het Universiteitskwartier, inclusief het Allard Pierson Museum, blijft het historische, kloppende en inspirerende hart van de UvA.’
Toch jammer dat de Aula daar dan niet staat.
‘Sinds de verbouwing van het Binnengasthuis tot nieuwe UB weten we dat het hoogst onzeker is wat je onderweg tegenkomt bij een grote verbouwing van zulke oude panden. De fundering was er bijvoorbeeld veel slechter aan toe dan we dachten en de bouw van de fietsenkelder bleek veel complexer dan gedacht. We willen dat het financiële risicoprofiel bij dergelijke bouwprojecten naar beneden gaat. De Aula verhuizen we daarom niet en die zal dus gewoon in de Oude Lutherse Kerk blijven, het huurcontract met de kerk hebben we net verlengd.’
De nieuwe UB is veel duurder geworden dan gepland. Hoe wordt voorkomen dat toekomstige verbouwingen weer uit de hand lopen?
‘Je kunt niet voorkomen dat langlopende bouwprojecten in de tijd ook duurder worden, bijvoorbeeld vanwege de inflatie en de indexatie van bouwkosten. Vergeet niet dat het traject bij de UB ruim twintig jaar heeft geduurd. Maar we zijn wel bezig met een evaluatie van het bouwproces. Welke lessen kunnen we daaruit leren? Onder meer dat we van te voren duidelijker willen weten welke bouwkundige en financiële risico’s er kunnen optreden. Overigens zijn niet alle risico’s te voorzien. Tijdens de bouw van de UB brak de oorlog in Oekraïne uit, er ontstond een energiecrisis en duurzaamheidseisen werden strenger waardoor de bouwkosten explodeerden.’
Met de verkoop van het Maagdenhuis blijft de Aula alleen achter rond het Spui, terwijl die locatie niet tot de Universiteitskwartier behoort.
‘Het is niet zeker dat het Maagdenhuis zal worden verkocht. De mensen die daar nu nog werken zullen het komende jaar verhuizen naar een andere UvA-locatie, grotendeels op de Roeterseilandcampus. Dat is iets anders dan het verkopen van het Maagdenhuis. Dat behoort, samen met bijvoorbeeld het P.C. Hoofthuis, tot het maatschappelijk vastgoed van de UvA, met historische, monumentale en emotionele waarde. Het zijn panden die bij het Amsterdamse publiek en bij UvA’ers bekend en vaak ook geliefd zijn. Als oud-studenten vertellen hoe ze zich de UvA herinneren noemen ze – naast hun opleiding – vaak ook het pand waar ze hebben gestudeerd.’
Veel studenten zullen herinneringen hebben aan de oude UB, maar dat pand wordt toch verkocht.
‘Dat klopt. Het leegstaande pand van de oude UB komt komend najaar te koop omdat we het niet meer nodig hebben voor onderwijs of onderzoek. We willen daar een hoge prijs voor hebben, simpelweg omdat we de opbrengst nodig hebben om onze campussen verder te ontwikkelen en te verduurzamen. Later beslissen we wat we met het Maagdenhuis gaan doen. Voor het P.C. Hoofthuis geldt hetzelfde. De UvA mag zelf geen studentenwoningen bouwen en de gemeente gaat over de bestemming van een gebouw, maar ik zou het heel mooi vinden als het P.C. Hoofthuis bij verkoop deels studentenwoningen zouden worden.’
De winkel met UvA-merchandising is vorige week van het Spui vertrokken. Vertrekt debatcentrum Spui25 ook?
‘De UvA-winkel heeft nu een prachtige vestiging in de Roetersstraat, op de campus. Wat Spui25 betreft: je voelt wel aan dat de beweging van het Spui vandaan is en niet naar het Spui toe.’
Het aantal studenten loopt terug en medewerkers werken vaker thuis. Kan de UvA niet veel meer panden afstoten? Het Universiteitstheater? REC-V?
‘Het Universiteitstheater misschien , REC-V niet. Waar het om gaat is dat we de ruimte efficiënter willen gebruiken omdat we nu betalen voor oppervlakte die we niet nodig hebben, zonde. We hebben nu in totaal 250.000 vierkante meter gebruiksruimte. Dat moet terug naar 200.000. Een reductie dus van 20 procent. Ik wil daar verder geen exacte blauwdruk voor geven, maar het uitgangspunt is dat de ruimtenorm 0,7 zal zijn. Dat betekent dat er 0,7 werkplek beschikbaar zal zijn per één fulltime-medewerker. Dat komt neer op zeven werkplekken voor elke tien medewerkers. We willen minder meters en een betere bezetting van de panden.’
Daar zal niet iedereen blij mee zijn.
‘Het kan inderdaad zijn dat teams opnieuw moeten nadenken hoeveel ruimte ze nodig hebben en waar behoefte aan is; denk aan koffiecorners, belhokjes of een soort huiskamer voor ontmoeting. Of met elkaar moeten overleggen op welke dagen ze komen werken, of dat ze ergens anders op een informele of flexibele werkplek willen vergaderen.’
Panden worden verkocht, ruimte wordt efficiënter gebruikt. Goed voor de UvA-kas, maar wat wordt met dat geld gedaan?
‘De opbrengst van de verkoop van panden en de besparing die we realiseren met de krimp in ruimtegebruik wordt geherinvesteerd in de verdere ontwikkeling van de campussen, dat hebben we nadrukkelijk afgesproken in dit huisvestingsplan. Je kunt het nu al zien: we realiseren een innovatief gebouw voor Quantum-wetenschap (LabQ) op het Science Park. Op het Roeterseiland openen we een fitnessruimte, in de binnentuin van het Allard Pierson komt een medicinale kruidentuin waarvoor nu een aanbesteding loopt. Samen met de gemeente ontwikkelen we een bouwplan voor een woontoren op het Science Park met zo’n driehonderd units studenten en staf.’
Zie hier voor het nieuwe Huisvestingsplan 2026.
